Entrepreneurism in Greece: causes and problems behind the high numbers

It is often said that Greeks are entrepreneurial. According to OECD, Greece ranks higher among European nations in self-employment; 35.9% of the working population is self-employed, or 28.6% if agricultural employment is excluded. The same pattern is evident in other Southern European economies such as Italy, Portugal and Spain. By contrast the respective US number is only 7.2%.

Some consider the high level of self-employment as a sign of economic vitality; in reality it might well be the opposite. In developed economies, the self-employed represent on average 13% of the workforce while in Africa and South America 37% και 34% respectively. But there’s more to that. Greece and the other PIIGS countries also exhibit a high percentage of very small companies so this is a common pattern. For example, 35.3% of Greeks work in enterprises that employ less than 20 people when the respective number in Germany is 13.0% and in the US 11.1%. Even US high tech computer and research companies that are generally nimble, employ mostly more than 100 people.

As a consequence of fragmentation, Greek companies at least, lack resources to produce innovative, high value added products, take advantage of lower operating costs arising from economies of scale, export in large quantities, grow, hire people and eventually help the country to prosper. But then again that was not probably the idea in the first place. The Greek economy is characterized by a large public sector spanning both state administration and corporations, few big private enterprises and a large number of self-employed. All parties cooperate in harmony in a typical corporatist outlay. This model pretty much worked well, while the economy was mobilized by state funds funneled through public sector payrolls and infrastructure investment towards consumption. In the absence of access to sovereign debt capital markets this model has reached its limitations.

In 2009; a year before the debt crisis and the EU/IMF bailout program was signed, almost half of Greek tax revenues were generated from salaries and pensions. Corporate profits contributed a further 35% while the self-employed, farmers, very small businesses and income earners contributed 17%. In other words although one in three Greeks is self-employed; he/she contributed less than 20% of total tax revenue. In fact 83% of self-employed reported annual revenues below the non-taxable level of Euro 10,500 and paid no taxes. Many suggest that the reason for that is massive tax evasion. It might be; on the other hand that many self-employed truly generate very low revenues. In the absence of better alternatives being self-employed might be a necessity rather an option. It might also be a way for employers to overcome payroll taxes and benefits; employing somebody as independent contractor produced lower overall taxes for both employers and employees.

To increase revenues and cut spending, the Greek government is now pressed to reduce public sector payrolls and increase taxes. No surprise that these plans face severe opposition. As seen by the numbers, public sector workers as well as the self-employed, who are at the core of the Greek corporatist economic system also constitute two large voting blocks; together they form the majority of Greek voters. The government is also considering reintroducing formula-based tax calculation for the self-employed using “objective criteria” as reference. This may as well drive out of business many that indeed generate very low revenues. However it seems the only solution for tax authorities that pretty much have given up on curbing tax evasion. Without trying to find excuses it might not be that easy to keep up with so many self-employed. Imagine if one in three Americans was self-employed or in very small companies; how easy would it have been to administer such an economy?

All these changes will bring, if passed, dramatic changes to the Greek economy and society. Market consolidation might be painful to many small businesses such as independent retailers facing steep competition from large retail chains, but seem as inevitable development judging from experience in developed countries. In this process economic activity should be expanded beyond trade, infrastructure or real estate to industries that will contribute to the reduction of trade deficit. Large companies should be motivated to take advantage of the relatively low, for the European Union, operating costs in Greece and increase production there.

On the other hand this shouldn’t mean the end of Greek entrepreneurism, albeit its transformation to one where innovative, dynamic companies will grow into larger enterprises that will create jobs and exports. In the end, these jobs might be better than some self-employed now have.


Prepared by Pete Chatziplis, CFA, ACCA, MBA.
The articles published here do not necessarily reflect the views of the Transatlantic Business Forum.


Επιχειρηματικότητα στην Ελλαδα: αιτίες και προβλήματα πίσω από τα υψηλά νούμερα

Λέγεται συχνά ότι οι Έλληνες διακρινονται για την επιχειρηματικότητα τους. Υπάρχουν πολλά λαμπρα σχετικα παραδείγματα αναμεσα στις ελληνικες κοινοτήτες ανά τον κόσμο. Πουθενά όμως δεν είναι αυτό πιο εμφανες από ό,τι στην ίδια την Ελλάδα. Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, η Ελλάδα κατατάσσεται υψηλότερα μεταξύ των ευρωπαϊκών κρατων οσο αφορα στην αυτοαπασχόληση, 35,9% του ενεργού πληθυσμού της Ελλαδας είναι ελευθεροι επαγγελματιες. Εαν εξαιρεθει η γεωργική απασχόληση τοτε το ποσοστο αυτο διαμορφωνεται σε 28,6%. Ανάλογη εικόνα παρουσιάζεται και σε άλλες χώρες της Νότιας Ευρώπης όπως η Ιταλία, η Ισπανία και η Πορτογαλία ότι δηλαδή αποκαλείται σήμερα με το ακρωνύμια PIIGS. Συγκριτικα, το αντίστοιχο ποσοστο στις ΗΠΑ είναι μόλις 7,2%.

Ορισμένοι θεωρούν ότι το υψηλό επίπεδο αυτοαπασχόλησης ένα σημάδι ζωτικότητας της οικονομιας. Στην πραγματικότητα, μπορει να είναι και το αντίθετο. Στις ανεπτυγμένες οικονομίες, οι αυτοαπασχολούμενοι αντιπροσωπεύουν κατά μέσο όρο το 13% του εργατικού δυναμικού, ενώ στην Αφρική και τη Λατινική Αμερική το 37% και 34% αντίστοιχα. Αλλα δεν ειναι μονο αυτο. Η Ελληνικη οικονομια παρουσιάζει επισης υψηλό ποσοστό πολύ μικρών επιχειρήσεων, 35,3% των Ελλήνων εργάζονται σε επιχειρήσεις που απασχολούν λιγότερους από 20 εργαζομένους, όταν το αντίστοιχο ποσοστο στη Γερμανία είναι 13,0% και στις ΗΠΑ 11,1%. Ακόμα και οι Αμερικανικες εταιρείες υψηλής τεχνολογίας, υπολογιστών και έρευνας που είναι γενικά περιορισμενου μεγεθους, απασχολούν ως επί το πλείστον πάνω από 100 άτομα.

Ως συνέπεια του κατακερματισμού, οι Ελληνικές εταιρείες στερουνται των δυνατοτητων παραγωγης καινοτόμων και υψηλής προστιθέμενης αξίας προϊόντων, να εξοικονομησουν λειτουργίκα εξοδα μεσα απο οικονομίες κλίμακας, να εξαγουν σε μεγάλες ποσότητες, να αναπτυχθουν, να δημιουργησουν θεσεις εργασιας και τελικά να βοηθήσουν στην προοδο της χώρας. Ισως ομως και αυτος να μην ήταν ο αρχικος σκοπος της υπαρξης τους. Η ελληνική οικονομία χαρακτηρίζεται από ένα μεγάλο δημόσιο τομέα που καλυπτει τοσο κρατική διοίκηση οσο και εταιρείες, λίγες μεγάλες ιδιωτικές επιχειρήσεις καθώς και μεγάλος αριθμός ελευθερων επαγγελματιων. Όλα τα μέρη συνεργάζονται αρμονικά σε μια τυπική μορφή κορπορατισμού (ή συντεχνιών). Το μοντέλο αυτό λειτούργησε ικανοποιητικά όσο η οικονομία τροφοδοτούνταν από κρατικά κεφάλαια τα οποία διοχετεύονταν μέσω του δημόσιου τομέα σε υποδομές και κατανάλωση, αλλά έχει εξαντλήσει πλέον τα όριά τους δεδομένης της έλλειψη πρόσβασης του κράτους στις κεφαλαιαγορές.

Το 2009, ενα χρόνο πριν από την κρίση του χρέους και την υπαγωγη στο πρόγραμμα διάσωσης της ΕΕ/ΔΝΤ, σχεδόν το ήμισυ των ελληνικών φορολογικών εσόδων προήλθαν από μισθούς και συντάξεις. Οι επιχειρησεις συνέβαλαν ένα επιπλέον 35%, ενώ ελευθεροι επαγγελματιες, αγρότες, εμποροβιοτεχνες και εισοδήματιες συνεισφεραν το 17%. Με άλλα λόγια, παρόλο που ένας στους τρεις Έλληνες είναι ελευθερος επαγγελματιας, συνείσφερε λιγότερο από το 20% των συνολικών φορολογικών εσόδων. Στην πραγματικότητα, το 83% των ελευθερων επαγγελματιών δηλωσε ετήσια έσοδα κάτω από το αφορολογητο οριο των 10.500 Ευρώ και συνεπως δεν κατέβαλε φόρους. Πολλοί θεωρουν την εκτεταμενη φοροδιαφυγή ως την κυρια αιτια γι ‘αυτό. Αν και κατι τετοιο μπορει και να ευσταθει, από την άλλη πλευρά μπορεί και οντως πολλοί ελευθεροι επαγγελματιες να διαθετουν πολύ χαμηλά εισοδήματα. Ο λογος που ειναι αυτοαπασχολούμενοι μπορει να οφειλεται σε ελλειψη καλυτερων επιλογων.

Η Ελληνική Κυβέρνηση προκειμένου να αυξησει τα έσοδα της και να μειώσει τις δαπάνες σχεδιαζει να μειώσει τα εξοδα μισθοδοσιας στο δημόσιο και να αυξησει τους φόρους. Οπως ειναι αναμενο, αυτα τα μετρα αντιμετωπιζουν σφοδρες αντιδρασεις. Συμφωνα με τα στατιστικα δεδομενα, οι εργαζόμενοι του δημόσιου τομέα, καθώς και οι ελευθεροι επαγγελματιες οι οποίοι βρίσκονται στην καρδιά του Ελληνικού κορπορατικού μοντέλου, αποτελούν δύο μεγάλα κομματια της ελληνικης κοινωνιας και συνολικα αντιπροσωπευουν την πλειοψηφία των Ελλήνων ψηφοφόρων. Η κυβέρνηση εξετάζει επίσης την επαναφορά του υπολογισμου των φορων των ελευθερων επαγγελματιων με βαση “αντικειμενικά κριτήρια”. Αυτό μπορεί να οδηγησει πολλους επαγγελματιες που πράγματι εχουν πολύ χαμηλά έσοδα, να μην μπορουν να συνεχισουν την δραστηριοτητα τους. Ωστόσο, αυτο το μετρο φαίνεται ως η μόνη λύση για τις φορολογικές αρχές που υστερουν στην προσπαθεια καταστολής της φοροδιαφυγής. Βεβαια, χωρίς να προσπαθει να βρει κανεις δικαιολογίες ισως και να είναι οντως δύσκολο να παρακολουθουνται τόσοι πολλοι ελευθεροι επαγγελματιες. Φανταστείτε εάν ένας στους τρεις Αμερικανούς ήταν ελευθερος επαγγελματιας, πόσο εύκολο θα ήταν να ελεγχθει μια μια τέτοια κατασταση;

Όλες αυτές οι αλλαγές, εάν πραγματοποιηθουν, θα επιφερουν δραματικές αλλαγές στην ελληνική οικονομία και κοινωνία. Ο εξορθολιγισμος της αγορας μπορεί να είναι επώδυνος για πολλές μικρές επιχειρήσεις όπως τα μικρα καταστηματα που αντιμετωπίζουν σφοδρο ανταγωνισμό από μεγάλες αλυσίδες λιανικού εμπορίου, αλλά φαίνεται ως αναπόφευκτη εξέλιξη αν κρίνουμε από την εμπειρια στις ανεπτυγμενες χώρες. Σε αυτή τη διαδικασία εκσυγχρονισμου της οικονομιας θα πρέπει ομως να ενταθει η δραστηριοτητα πέρα από το εμπόριο, τις κατασκευες και τα ακινήτα σε τομεις που μπορουν να συντεινουν στην μειωση του εμπορικου ελλειματος. Θα πρεπει να δοθουν κινητρα σε μεγάλες εταιρείες να επωφεληθούν από το σχετικα χαμηλο για την Ευρωπαικη Ενωση λειτουργικο κοστος στην Ελλαδα και να αυξησουν την παραγωγή τους εκεί.

Από την άλλη πλευρά αυτό δεν πρέπει να σημάνει το τέλος της ελληνικής επιχειρηματικότητας, αλλα την διοχετευση της στην δημιουργια καινοτόμων, δυναμικων μικρων επιχειρήσεων που θα εκελιχθουν σε μεγάλες επιχειρήσεις που θα δημιουργούν θέσεις εργασίας και εξαγωγές. Τελικα, αυτές οι θέσεις εργασίας μπορει και να είναι καλύτερες από αυτες που κάποιοι ελευθεροι επαγγελματιες έχουν σημερα.


Συντάχθηκε από: Παναγιώτη Χατζηπλή, CFA, ACCA, MBA.
Οι απόψεις που εκφράζονται στο ιστολόγιο αυτό δεν απηχούν υποχρεωτικά τις απόψεις του Transatlantic Business Forum.


2 responses to “Entrepreneurism in Greece: causes and problems behind the high numbers

  1. Pingback: ξεσηκωθείτε, οργανωθείτε, α-ντι-στα-θει-τε!!! - Page 64

  2. I enjoy what you guys are usually up too. This type of clever work and exposure!
    Keep up the fantastic works guys I’ve added you guys to blogroll.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s