Category Archives: Business Cases

Κόκκινα Δάνεια και Πλειστηριασμοί: Τρόποι Αντιμετώπισης μέσω φιλικής εξαγοράς από τρίτη εταιρία, μεταβίβαση σε Bad Bank ή διαμάχη….

Σε προηγούμενο άρθρο έχουμε καλύψει το πρόβλημα των κόκκινων δανείων, τις επιπτώσεις τους καθώς και τις αιτίες. Έχουμε αναφερθεί στο «Επιλεκτικό Grexit» που έλαβε χώρα λόγω της κρίσης χρέους της Ελλάδας μέσα από τα προγράμματα «διάσωσης» της Τρόικας (ΔΝΤ/ΕΚΤ/ΕΕ). Δηλαδή πτώση εισοδημάτων και του ΑΕΠ 20%-40% σε επίπεδα προ Ευρώ, ανεργία, πτώση αξίας ακινήτων 40%, στέγνωμα της ρευστότητας ενώ τα δάνεια παρέμειναν σταθερά σε τιμές Ευρώ όπως πριν την κρίση. Δηλαδή δραχμές για την πραγματική οικονομία και Ευρώ για τους δανειστές.

Ακόμα πιο σκανδαλώδες όμως είναι η ανακεφαλαιοποίηση των Ελληνικών τραπεζών ώστε να ξεπεράσουν το θέμα των κόκκινων δανείων (δημιουργία προβλέψεων) και ανασυγκρότηση. Υπενθυμίζουμε ότι οι συστημικές Τράπεζες ανακεφαλαιοποιήθηκαν με τουλάχιστον €37 δις κατά την διάρκεια των μνημονιακών προγραμμάτων από τα οποίο εκτιμάται ότι έχουν χαθεί τουλάχιστον τα €25δις με την ανακεφαλαιοποίηση του 2015.  Το προϊόν των πλειστηριασμών όμως θα αποτελέσει κέρδος για τις Τράπεζες και τους μετόχους τους και όχι του Δημοσίου, δηλ. του Ελληνικού λαού που παρείχε τα κεφάλαια για την διάσωσή τους. Δεν είναι αυτό κοινωνικοποίηση των ζημιών και ιδιωτικοποίηση του κέρδους; Είναι αβλεψία ή σκάνδαλο; Και σαν να μην έφτανε αυτό οι τράπεζες έχουν ζητήσει μειώσεις ΕΝΦΙΑ για τα ακίνητά τους, αυτά που έχουν και αυτά που επαναγοράζουν στους πλειστηριασμούς επιδιώκοντας να μειώσουν τα έξοδά τους, ενώ έχει ζητηθεί μείωση ή απαλλαγή από φόρους (ΦΠΑ μεταβίβασης, ΕΝΦΙΑ) για τα fund-κοράκια που θα αγοράζουν σπίτια στους πλειστηριασμούς. Τόση ανισοκατανομή δηλαδή!

Το θέμα των κόκκινων δανείων και των πλειστηριασμών έχει πολλές σκοτεινές πλευρές. Αυτές και μόνο έφταναν για μια μεταχείριση του σε πολιτικό επίπεδο. Πάνω απ’όλα όμως το θέμα αυτό έχει κοινωνικές προεκτάσεις αφού πολλοί δανειολήπτες που έχουν περιέλθει σε αδυναμία χωρίς δική τους ευθύνη έχουν μείνει να πολεμάν συχνά μόνοι τους τις παντοδύναμες τράπεζες, χωρίς γνώσεις ή βοήθεια κι ίσως το πιο επίφοβο, χωρίς κουράγιο μερικές φορές που μπορεί να οδηγήσει και σε τραγικά αποτελέσματα. Το άρθρο αυτό αποσκοπεί να δώσει κάποιες γενικές κατευθύνσεις δράσης και τρόπους αντιμετώπισης.  Οι τρόποι αυτοί ποικίλουν από μια απλή διαπραγμάτευση ως την δικαστική διαμάχη μέχρι δυναμικούς τρόπους κοινωνικής διεκδίκησης αλλά και περιπτώσεις εποικοδομητικής επίλυσης μέσω μεταβίβασης σε τρίτο φορές. Συνεπώς, κατά τον γράφοντα οι τρόπο αντιμετώπισης διακρίνονται σε:

  • Διαπραγματευτικούς
  • Δικαστικούς
  • Νομοθετικούς (Πολιτική Παρέμβαση)
  • Οικονομικούς (αγορά από τρίτο φορέα)
  • Αγωνιστικούς

Για την εφαρμογή αυτών των τρόπων αντιμετώπισης όμως απαιτείται εκπαίδευση και τεχνικές γνώσεις. Οι τράπεζες χρησιμοποιούν τεχνική φρασεολογία, ακολουθούν επιθετικές πρακτικές και έχουν τα ΜΜΕ με το μέρος τους ώστε να υποστηρίζουν τις θέσεις τους. Κάποιος ο οποίος δεν είναι συνηθισμένος να διεκδικεί ή δεν έχει τις τεχνικές γνώσεις ή τις οικονομικές δυνατότητες για να προσλάβει συμβούλους, σίγουρα βρίσκεται σε πολύ μειονεκτική θέση. Υπάρχουν όμως και αρκετοί οργανισμοί κάποιοι κρατικοί και κάποιες ανεξάρτητες ΜΚΟ που προσφέρουν σχετική υποστήριξη δωρεάν. Παραθέτουμε μερικές παρακάτω ενδεικτικά (για τις ονομασίες βλέπε στο τέλος του άρθρου).

Τα γραφεία και οι οργανώσεις αυτές δίνουν γενικές πληροφορίες για τους τρόπους αντιμετώπισης είτε στο διαδίκτυο ή με άλλα έντυπα και συναντήσεις (νομική προσέγγιση, διαπραγμάτευσης κλπ. Επίσης μπορούν να παραπέμπουν σε ειδικούς (νομικούς, χρηματοοικονομικούς συμβούλους κλπ) ή να συνεργάζονται με κάποιους. Βέβαια λόγω περιορισμένων δυνατοτήτων και πόρων δεν μπορούν να παρέχουν ολοκληρωτική συμπαράσταση στον καθένα αλλά ενδείκνυται η ενεργή συμμετοχή και προσπάθεια του κάθε ενδιαφερόμενου. Όμως χρειάζεται και προσοχή να μην πέσει κανείς θύμα επιτηδείων ή ανειδίκευτων. Είδαμε π.χ. την περίπτωση του κινήματος Σώρρα το οποίο δημιούργησε ελπίδες αλλά δεν τελεσφόρησε καθώς υποσχέθηκε απαλλαγή χωρίς να έχει τα εχέγγυα απ’ότι αποδείχτηκε, αλλά και δεν αναλάμβανε τις απαιτήσεις (δηλ. είπε ότι υπάρχουν λεφτά χωρίς να τα παρέχει). Υπάρχουν και άλλες τέτοιες περιπτώσεις ειδικών ή μη που υπόσχονται μαγικές λύσεις και λαμβάνουν και αμοιβές χωρίς να προσφέρουν λύσεις τελικά. Αυτό το αναφέρουμε ως προειδοποίηση και σε αντιδιαστολή με λύσεις όπου προτείνεται εξαγορά δανείων από συνεργαζόμενες εταιρίες όπως θα δούμε παρακάτω (οι οποίες προϋποθέτει ότι υπάρχουν λεφτά για να γίνουν αγορές).

Ακολουθεί σύντομη περιγραφή των ανωτέρω τρόπων αντιμετώπισης.

1.   Διαπραγμάτευση με τράπεζες

Κάποιος μπορεί να προσπαθήσει να διαπραγματευτεί κάποια ρύθμιση. Η ρύθμιση αυτή μπορεί να περιλαμβάνει ανακατανομή των δόσεων ή μείωση του δανείου. Η ανακατανομή είναι μια λύση που δεν έχει μεγάλο κόστος για τις τράπεζες εφόσον δεν κουρεύονται τα δάνεια. Προσοχή λοιπόν στο ότι η ρύθμιση δεν σημαίνει και μείωση! Σύμφωνα με την ειδησεογραφία οι τράπεζες πρόκειται να προσθέσουν ρυθμίσεις για τα 300.000 κόκκινα δάνεια των στρατηγικών κακοπληρωτών. Δηλαδή αυτή τη δυνατότητα θα δοθεί κυρίως σε αυτούς που έχουν δάνεια σε καθυστέρηση και όχι στους ενήμερους… Φυσικά οι τράπεζες δεν θα κουρέψουν από μόνες τους τις απαιτήσεις τους. Τα κουρέματα θα γίνουν όταν δεν υπάρχουν άλλες εύκολες επιλογές και πάντα σε σχέση με το κόστος των επιλογών αυτών (πολλές φορές δε μπορεί να προσφύγουν και σε λύσεις που της ζημιώνουν αλλά αποθαρρύνουν άλλους). Τις περισσότερες φορές θα προσφερθεί πιθανότατα ανακατανομή, δηλ. μία χρονική διευκόλυνση χωρίς να μειώνεται το δάνειο. Οι κύριες προτεινόμενες ρυθμίσεις που έχουν αναφερθεί είναι:

  • Ανακατανομή του δανείου: δεν μεταβάλλεται η συνολική αξία αλλά οι πληρωμές όπως επιμηκύνεται η περίοδος αποπληρωμής (μπορεί να επιβαρύνει ακόμα και τα τέκνα αν συμφωνούν), μείωση επιτοκίων, πάγωμα για ένα διάστημα κλπ. Εδώ θα πρέπει να προσέχει κάποιος μη ειδικός με τα τραπεζικά γιατί μπορεί με αυτές τις ρυθμίσεις και να επιβαρύνεται.
  • Κούρεμα δανείου με “κούρεμα”(ανταλλαγή) σπιτιού: ανταλλάσσεται το σπίτι με ένα μικρότερης αξίας και γίνεται αντίστοιχη μείωση του δανείου.
  • Εθελοντική παράδοση ακινήτου για αποφυγή πλειστηριασμού: σε αυτή την περίπτωση ο δανειολήπτης συμφωνεί να επιστρέψει οικειοθελώς το σπίτι έναντι αντίστοιχης μείωσης του δανείου είναι όμως πολύ πιθανό να μείνει με ένα υπόλοιπο που θα πρέπει να εξοφλήσει. Δηλαδή κάποιος μένει και χωρίς σπίτι αλλά και με χρέος. Η ωφέλεια κατά τις τράπεζες είναι ότι η επιστροφή γίνεται σε υψηλότερη τιμή από αυτή που μπορεί να επιτευχθεί σε έναν πλειστηριασμό δηλ στο 50-70% της οφειλής ενώ στον πλειστηριασμό μπορεί να εισπράττεται και το 30%. Όμως οι οργανώσεις προστασίας δανειοληπτών στην Ισπανία όπως η PAH αντιπροτείνουν την ολική παραγραφή του δανείου αναδρομικά με την επιστροφή του ακινήτου (Dacion en Pago) και σε ορισμένες περιπτώσεις το επιτυγχάνουν.
  • «Σπάσιμο» της οφειλής (Split Balance): σε δύο τμήματα, ένα το οποίο ο οφειλέτης εκτιμάται ότι μπορεί να αποπληρώνει με βάση τα υφιστάμενα και εκτιμώμενα μελλοντικά διαθέσιμα εισοδήματα του και ένα δεύτερο το οποίο διευθετείται μεταγενέστερα, με ρευστοποίηση περιουσίας ή άλλη συναλλαγή.
  • «Σπάσιμο» και πάγωμα οφειλή (Split and Freeze): όπου η οφειλή «σπάει» σε δύο τμήματα επίσης, μόνο που το δεύτερο τμήμα τίθεται σε σταδιακό κούρεμα. Οι δύο τελευταίες ρυθμίσεις έχουν προταθεί για τα δάνεια σε Ελβετικό φράγκο τα οποία έχουν δημιουργήσει μεγάλες οφειλές λόγω της αύξησης της ισοτιμίας. Υπάρχει όμως και δικαστική απόφαση (Δεκέμβριος 2017) που κουρεύει τα δάνεια αυτά με βάση την παλιά ισοτιμία. Για αυτό προσοχή!
  • Κούρεμα» έως και 60%: Στις πλέον ευάλωτες ομάδες, όπως οι άνεργοι, οι ασθενείς και όσοι δεν διαθέτουν άλλα περιουσιακά στοιχεία πλην της κατοικίας που αγοράσθηκε με το δάνειο, προβλέπεται κούρεμα από 40% έως και 60% και ρύθμιση του υπολοίπου ποσού με αύξηση της διάρκειας του δανείου, μείωση του επιτοκίου και της μηνιαίας δόσης. Αυτή είναι μια λύση που πρέπει να οφείλεται στην πίεση που έχουν οι τράπεζες από δικαστικές αποφάσεις κουρέματος σε τέτοιες περιπτώσεις αδυναμίας. Τουλάχιστον γλυτώνουν έτσι τα δικαστικά έξοδα και τον χρόνο. Βέβαια δεν περιμένουμε ότι θα προτείνεται έτσι εύκολα. Με αυτό τον τρόπο αναμένεται να ρυθμιστούν οφειλές ύψους 13,5 δις ευρώ που τώρα έχουν παγώσει δηλ. αυτό σημαίνει ένα κόστος €6 δις για τις τράπεζες το οποίο δεν είναι διόλου ευκαταφρόνητο οπότε μένει να το δούμε να γίνεται. Να πούμε ακόμα ότι έχει αναφερθεί ότι η αξία μετά προβλέψεις των κόκκινων στεγαστικών δάνειων (δηλ. λογιστική απομείωση που κάνουν οι τράπεζες για εσωτερικούς λόγους) είναι στο 65% και αυτό καλύπτεται από εξασφαλίσεις. Συνεπώς κάποια τράπεζα μπορεί να κάνει μια μείωση 30% σε μη ενήμερα στεγαστικά χωρίς να ζημιωθεί ουσιαστικά, αλλά φυσικά δεν θα την κάνει αν μπορεί να την αποφύγει.
  • Στην Αμερική είχε προταθεί και η μετατροπή του δανείου σε ενοίκιο (με επιστροφή της κυριότητας του ακινήτου) ίσως όμως να αποτελεί μια μεταβατική λύση μόνο σε πολλές περιπτώσεις.

2.   Δικαστικά

Οι τράπεζες συχνά παραβαίνουν τις διατάξεις των δανείων ή του κράτους εκούσια ή ακούσια. Ίσως να ποντάρουν στην αμάθεια ή την απροθυμία του κοινού να ψάξει ή στα μικρά νούμερα των αποκλίσεων που κάνει αυτές τις παραβάσεις ανούσιες λόγου. Όμως αθροιστικά μπορεί να είναι σημαντικές και σε κάθε περίπτωση δεν παύουν να είναι αντικανονικές και συνεπώς να παρέχουν τη δυνατότητα δικαστικής προσβολής τους. Πολλές δε από αυτές τις παραβάσεις είναι οι παρόμοιες και μπορούν να αναπαραχθούν εύκολα με βάση την ίδια υπερασπιστική λογική και δεδομένα κάτι που διευκολύνει και τα δικαστήρια αλλά και μειώνουν τα δικηγορικά έξοδα. Παραδείγματα παραβάσεων αποτελούν:

  • Οι χρεώσεις των δανείων: δηλαδή ο τρόπος εκτοκισμού (με βάση 360 μέρες το χρόνο αντί για 365 που συνήθως πρέπει), η συχνότητα και η περίοδος εκτοκισμού, η ύπαρξη ανατοκισμού (πανωτόκια), τι συμπεριλαμβάνεται εν γένει στα εκτοκιζόμενα κεφάλαια, τις διάφορες χρεώσεις για προμήθειες, έξοδα φακέλου κ.α. Υπάρχουν και διάφορες οργανώσεις όπως π.χ. το ΕΙΧΕ που παρέχουν παραδείγματα τέτοιων παραβάσεων και τρόπο αντιμετώπισης.
  • Οι ακολουθούμενες πρακτικές: δηλαδή προθεσμίες και τρόπος προειδοποίησης για αλλαγή και μεταβολές των όρων των δανείων, για διεξαγωγή πλειστηριασμών κ.α. Επίσης όσο αφορά τις εισπρακτικές εταιρίες η συχνότητα και ώρες επικοινωνίας, χρήση προσωπικών στοιχείων, ενδεχόμενος εκφοβισμός κ.α.).

Υπάρχει όμως και δυνατότητα προσβολής του συνόλου της απαίτησης και κούρεμα των δανείων. Σε δικαστικές αποφάσεις από το 2012 και μετά, οι οποίες πλέον είναι πιο συχνές, έχει κατακυρωθεί κούρεμα από 20% έως 70% και 100% σε περιπτώσεις αδυναμίας (πχ στα Ειρηνοδικεία Ηρακλείου Κρήτης, Χανίων, Πάτρας, Καβάλας και αλλού). Αυτό εξαρτάται από τα εισοδήματα και προβλήματα του κάθε δανειολήπτη. Στις περιπτώσεις αυτές υπάρχει και επίκληση της αρχής του υπεύθυνου δανεισμού (δηλαδή υποσχέσεις και διαβεβαιώσεις που δόθηκαν για την σύναψη δανείων καθώς και καταιγισμό διαφημίσεων και προτροπών όπως πχ. για διακοποδάνεια, εορτοδάνεια κλπ) και αναγνώριση της συνυπευθυνότητας των τραπεζών ως προς τη δημιουργία αυτών των μη βιώσιμων δανείων και τον ελλιπή έλεγχο των εγγυήσεων.  Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις εξόφθαλμων καταχρήσεων τόσο από πλευράς δανειοληπτών όσο και αβλεψίας ή απιστίας από τα τραπεζικά στελέχη (υποθέσεις σε Νεάπολη Κρήτης και Ρόδο). Σε αυτές τις περιπτώσεις παραπέμφθηκαν και οι δυο πλευρές προς περαιτέρω εκδίκαση.

Σημαντικός αποτρεπτικός παράγοντας για την δικαστική διεκδίκηση είναι τα δικηγορικά έξοδα για όσους δεν έχουν την δυνατότητα. Σε αυτή την περίπτωση κάποιος μπορεί να προσπαθήσει να αποταθεί στις οργανώσεις βοήθειας και σε εθελοντές. Από την άλλη σε περιπτώσεις που εντοπιστούν υπέρογκες χρεώσεις και καταβολές κάποιος δικηγόρος θα μπορούσε να αναλάβει συνεταιρικά (έναντι μέρους της πιθανής αποζημίωσης) της διεκδίκηση επιστροφών.

Υπάρχει επίσης η δυνατότητα εξωδικαστικού διακανονισμού για επιχειρήσεις και πρόσφατα για αγροτικά δάνεια. Ακούγεται ότι για διαφόρους λόγους δεν έχει σημαντικά αποτελέσματα όσο αφορά τις επιχειρήσεις. Για τα αγροτικά δάνεια έχει επιτραπεί μόνο για τις υποχρεώσεις προς τις τράπεζες υπό εκκαθάριση (δηλ. ΑΤΕ/ΑΤΕ Leasing, ΤαχΤαμ/ Tbank, Proton, Probank,, FBB, Πανελλήνια, Τράπεζα Κρήτης και έξι συνεταιριστικές) αλλά όχι για τις συστημικές (Alpha, Eurobank, Εθνική, Πειραιώς).  Ακόμα κι αν τα περισσότερα χρέη είναι προς την Αγροτική, δεν τίθεται ζήτημα ισονομίας; Τα ανοίγματα όλων των τραπεζών έχουν καλυφθεί με Δημόσιο χρήμα μέσω του ΤΧΣ και έχουν προστεθεί στο Δημόσιο χρέος όπως έχουμε αναφέρει σε προηγούμενο άρθρο. Τα λεφτά αυτά θεωρούνται χαμένα (€25 δις για τις συστημικές, και €11 δις από τις υπό εκκαθάριση). Διερωτόμαστε ποια είναι η νομική για αυτό.

Τέλος θα πρέπει να σημειωθεί ότι ο γραφών δεν είναι νομικός αλλά απλά μεταφέρει πληροφορίες στον τύπο με κάθε επιφύλαξη. Συστείνεται συνεπώς ο κάθε ενδιαφερόμενος να αποταθεί σε ειδικευμένους δικηγόρους σε αυτά τα θέματα. (Για μια μικρή λίστα με δικαστικές αποφάσεις βλέπε στο τέλος του άρθρου όπως και ενδεικτικές παραβάσεις των τραπεζών βλέπε «Οι κυριότεροι όροι τραπεζών που έχουν κριθεί παράνομοι ως καταχρηστικοί, Market News 6.8.15) http://marketnews.gr/article/255519/oi-kyrioteroi-oroi-trapezwn-pou-exoun-krithei-paranomoi-ws-kataxrhstikoi )

3.   Νομοθετικά/Πολιτική Παρέμβαση

 Έχουν υπάρξει κάποιες προτάσεις για εισαγωγή νόμων που να επιτρέπουν την αγορά δανείων από τους πολίτες πριν από τα funds. Αυτή είναι μια πρόταση για παράδειγμα του προέδρου της ΚΕΔΕ Πατούλη στα πρότυπα αντίστοιχης διάταξης της Κύπρου. Εκεί ενημερώνεται ο δανειολήπτης πριν το δάνειο μεταβιβαστεί σε fund για να γίνει κάποιος διακανονισμός αλλά η τράπεζα μπορεί και να τον αρνηθεί εάν δεν την συμφέρει. Συνεπώς ο διακανονισμός δεν θα γίνει στο 20-30% όπως στις πωλήσεις στα fund όπως κάποιοι μπορεί να ελπίζουν. Και πως άλλωστε θα μπορούσε να γίνει κάτι τέτοιο αφού τότε όλοι θα διεκδικούσαν να αγοράσουν τα δάνειά τους στο 20-30% και θα χρεωκοπούσαν οι τράπεζες εκ νέου…. Μια ανάλογη ρύθμιση έχει ψηφιστεί και στις αυτόνομες περιφέρειες της Καταλονίας και της χώρας των Βάσκων στην Ισπανία όπου οι τοπικές αρχές έχουν την δυνατότητα να παρεμβάλλονται και να αγοράζουν τα σπίτια πριν από τα fund (δικαίωμα πρώτης άρνησης). Γενικά είμαστε αρκετά επιφυλακτικοί ως προς τις όποιες προτάσεις που επαφίονται σε νομοθετικές ρυθμίσεις δεδομένου ότι οι τράπεζες φαίνεται να έχουν μια ευνοϊκή αντιμετώπιση από τους δανειστές και μπορεί να μπλοκαριστούν εάν δεν συμφωνούν (αν και στην Κύπρο λέγεται ότι υπήρχαν πιέσεις από τους δανειστές να μην εισαχθεί η εν λόγω ρύθμιση αλλά δεν εισακούστηκαν τελικά, και γενικά στην Κύπρο δεν έχει υπάρξει μεγάλος αριθμός πλειστηριασμών….).

Στη νομοθετική παρέμβαση θα μπορούσαμε να συμπεριλάβουμε και την λήψη απόφασης για την σύσταση μιας Bad Bank στην Ελλάδα (κάτι για το οποίο πλέον δεν υπάρχουν μεγάλες δυνατότητες) ή σε Πανευρωπαϊκό Επίπεδο με βάση κάποιες μελέτες που έχουν γίνει στην Ευρωπαϊκή Ένωση (βλέπε σχετικά τις κύριες παραμέτρους αυτών των μελετων στο τέλος του άρθρου). Και αυτό όμως φαίνεται δύσκολο με βάση τις πολιτικές συνθήκες στην Ευρώπη αυτή τη στιγμή. Απλά να υπενθυμίσουμε ότι ήδη έχουν δημιουργηθεί Bad Bank στην Ελλάδα στην οποία έχουν μεταβιβασθεί το προβληματικό χαρτοφυλάκιο των τραπεζών που έκλεισαν και τέθηκαν υπό εκκαθάριση το 2013 (ΑΤΕ Βank, FBB, Probank, Proton Bank, T-bank, Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο και των συνεταιριστικών Αχαϊκή, Δωδεκανήσου, Ευβοίας, Λαμίας, Λέσβου-Λήμνου, Δυτικής Μακεδονίας και Πελοποννήσου) ύψους €13 δις. Αυτές οι τράπεζες μεταβιβάστηκαν στο Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΤΧΣ) που κάλυψε τις υποχρεώσεις τους και εκτιμάται ότι θα έχει τελικά μια ζημιά €11δις.  Δεν φαίνεται όμως να υπάρχουν τα κεφάλαια για μια Bad Bank στην Ελλάδα, θα χρειάζονται γύρω στα €10 δις σε αυτή την περίπτωση κατά προσωπικές εκτιμήσεις.

4.   Οικονομική προσέγγιση (εξαγορά από τρίτο φορέα)

Η αγορά του δανείου από έναν τρίτο φορέα δρα κατά τον ίδιο τρόπο που γίνεται από τα fund σε πλειστηριασμό ακινήτου ή μετά από πώληση του δανείου από την Τράπεζα. Σε αυτή την περίπτωση η τράπεζα μεταβιβάζει το δάνειο στον τρίτο φορέα και αποχωρεί. Ο δανειολήπτης πλέον έχει να κάνει με τον τρίτο αλλά με καλύτερους όρους που μπορεί να έχουν προαποφασισθεί κοινή συνεναίσει. Τέτοιες περιπτώσεις είναι:

  • Αγορά δανείων από Δημόσιους φορείς: έχει λεχθεί ότι ασφαλιστικοί οργανισμοί τους Στρατού και του ευρύτερου Δημοσίου θα αγοράσουν τα δάνεια στρατιωτικών και δημοσίων υπαλλήλων αντιστοίχως. Πρώτον αυτή η λύση απαιτεί νομοθετική ρύθμιση. Από την άλλη όμως το βασικό ερώτημα είναι το αν υπάρχουν τα χρήματα για την εξαγορά των δανείων και σε τι τιμή θα γίνει. Αν ας πούμε μεταβιβαστούν 100,000 δάνεια (το σύνολο των δημοσίων υπαλλήλων είναι 560.000 περίπου) από €120.000 μέση αξία τότε θα χρειαστούν €12 δις. Ποιος οργανισμός έχει αυτά τα κεφάλαια; Για παράδειγμα ο Αυτόνομος Οικοδομικός Οργανισμός Αξιωματικών (Α.Ο.Ο.Α) και το Μετοχικό Ταμείο Στρατού (ΜΤΣ) που έχουν συζητηθεί δεν φαίνεται να έχουν μεγάλη οικονομική ευχέρεια. Ο ΑΟΟΑ λέγεται ότι έχει αποθεματικά ύψους €2 εκατ ενώ το ΜΤΣ Ιδια Κεφάλαια €447 εκατ και Διαθέσιμα/Ομόλογα €118 εκατ σύμφωνα με τον Ισολογισμό του 2015. Βέβαια θα μπορούσαν τα δάνεια αφού αγοράζονται να μεταπωλούνται στους δικαιούχους αλλά για αυτό εξυπακούεται ότι θα μπορούν αυτοί να τα εξαγοράσουν στο σύνολό τους ή να πάρουν δάνειο από κάπου για να το κάνουν και μετά να τα εξοφλήσουν με δόσεις. Όμως και εάν υπάρχουν τα λεφτά πως θα ληφθεί έγκριση από τους δανειστές για μια τέτοια κίνηση; Πολύ περισσότερο δε αν τα μεταβιβαζόμενα δάνεια αγοραστούν σε χαμηλότερες αξίες κάτι το οποίο θα σημάνει ζημιά για τις τράπεζες.
  • Αγορά από Φιλικό Κεφάλαιο (Λευκό Ιππότη όπως αποκαλείται) ή Εταιρία Λαϊκής Βάσης. αυτή είναι μια πρόταση που έχει αρχίσει να εξετάζεται τελευταία από κάποιους ενεργούς πολίτες στον Δήμο Μαρκόπουλου της Αθήνας. Η εταιρία αυτή θα έχει μετόχους από την τοπική κοινωνία αλλά και τρίτους οι οποίοι θα μπορούν να έχουν και ένα κέρδος, ενδεχομένως και τους ίδιους τους δανειολήπτες. Κεφάλαια θα μπορούν να βρεθούν και από το εξωτερικό, από ομογενείς ή άλλους επενδυτές. Η εταιρία θα αγοράζει τα κόκκινα δάνεια σε τιμές μεγαλύτερες από τα funds και μετά θα τα μεταβιβάζει στους ιδιοκτήτες ή θα εξοφλείται σταδιακά (δηλ. θα δανειοδοτεί με τη σειρά της). Το άλλο που θα μπορεί να κάνει αυτή η εταιρία είναι να αγοράζει ενήμερα δάνεια. Αλλά ποιος θα της τα δώσει με έκπτωση εάν δεν υπάρχει κάποια πίεση;

Το πρόβλημα και σε αυτή την περίπτωση όμως είναι ότι θα πρέπει να υπάρχουν σημαντικά κεφάλαια. Σύμφωνα με τις απαιτήσεις του νόμου (Ν. 4354/2015) η εταιρία απαιτείται να έχει αρχικό κεφάλαιο €100.000, την αναγκαία οργανωτική υποδομή αλλά και πρόσθετα κεφάλαια για την αγορά δανείων. Τα τελευταία τα υπολογίζω σε πάνω από €10δις συνολικά ίσως και €20 δις αν θέλει κανείς να καλύψει αποτελεσματικά τα περισσότερα από τα προβληματικά και ενήμερα στεγαστικά δάνεια και δάνεια μικρών επιχειρήσεων με εξασφαλίσεις ακινήτων. Οι αποδόσεις για τους επενδυτές σε αυτές τις εταιρίες θα μπορούν να είναι σημαντικές (για τα fund-κοράκια ο στόχος είναι 10-12% κατά κάποιες ενδείξεις, αυτό όμως είναι μετά από τα έξοδα διαχείρισης και νομικής απεμπλοκής τα οποία είναι σημαντικά ενώ σε μια εταιρία όπου υπάρχει καλή συνεργασία μπορεί να είναι χαμηλότερα). Σε κάθε περίπτωση αυτή η επιλογή είναι ακόμα αντικείμενο μελέτης τόσο όσο αφορά τα οικονομικές αλλά και τις νομικές πτυχές της.

·         Αγορά από Bad Bank ή το Ταμείο Χρηματοπιστωτική Σταθερότητας

Μια εναλλακτική λύση του προβλήματος θα ήταν, όπως έχουμε αναφέρει πιο πριν, τα δάνεια αυτά να μεταβιβαστούν σε μια Ευρωπαϊκή κακή τράπεζα (Βad Βank) δηλαδή να απομονωθούν κάπου και το δάνειο να εξοφληθεί σταδιακά στο μέλλον (όπως συμβαίνει και με το Ελληνικό χρέος- που έχει παγώσει κάπου και, κατά τα λεγόμενα, θα εξοφληθεί κάποτε, μετά από 40 χρόνια και ή με την δημόσια περιουσία που δεσμεύτηκε για 99 χρόνια…) ή να ρευστοποιηθεί σε κάποια καλύτερη στιγμή αργότερα. Είναι κάτι που μελετάται ήδη από την Ευρωπαϊκή Ένωση Τραπεζών (EBA) και στελέχη της Κομισιόν που έχουν προτείνει να διατεθούν €200-250δις για την τράπεζα αυτή πανευρωπαϊκά. Μέσα από κάποιες χρηματοοικονομικές διαδικασίες (τιτλοποίηση) τα δάνεια θα μπορούσαν να αποφέρουν από 10-40% περισσότερο απ’ότι με τις πωλήσεις από τις Τράπεζες. Και μόνο το ότι η πώληση δεν θα γινόταν βεβιασμένα αλλά στην καλύτερη στιγμή αρκεί. Αλλά δεν έχει ληφθεί καμία απόφαση ακόμα και φαίνεται να έχει απορριφθεί σε ανώτερο επίπεδο της ΕΕ για τώρα.

Μια τέτοια μεταβίβαση έχει ήδη γίνει στην Ελλάδα με το προβληματικό χαρτοφυλάκιο των τραπεζών που έκλεισαν και τέθηκαν υπό εκκαθάριση το 2013 (ΑΤΕ Βank, FBB, Probank, Proton Bank, T-bank, Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο και των συνεταιριστικών Αχαϊκή, Δωδεκανήσου, Ευβοίας, Λαμίας, Λέσβου-Λήμνου, Δυτικής Μακεδονίας και Πελοποννήσου) ύψους €13 δις. Αυτές οι τράπεζες μεταβιβάστηκαν στο Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΤΧΣ) που κάλυψε τις υποχρεώσεις τους και εκτιμάται ότι θα έχει τελικά μια ζημιά €9δις. Το ταμείο παρείχε και τα κεφάλαια για την ανακεφαλαίωση των υπολοίπων Τράπεζων και από αυτά εκτιμάται ότι έχουν χαθεί €25δις. Παρόλα αυτά τα κεφάλαια αυτά έχουν προστεθεί στο χρέος, δηλαδή αν και δεν πρόκειται να εισπράξουμε κάτι άμεσα θα πρέπει να πληρώσουμε όλη την ζημιά. Αν τα κόκκινα δάνεια όμως μεταβιβάζονταν στο ΤΧΣ σε τιμές πλειστηριασμών θα μπορούσαν να αποδώσουν κάποιο κέρδος. Το πρόβλημα όμως είναι ότι το ΤΧΣ δεν έχει τώρα τα κεφάλαια για τέτοιες αγορές.

Από την άλλη αν ήταν δυνατή η παραχώρηση των δανείων αυτών στο Δημόσιο έναντι των οφειλών ή η αγορά από το Δημόσιο πριν από τα fund-κοράκια τότε το Δημόσιο θα είχε ένα σημαντικό όφελος. Αν δηλαδή αυτή στη στιγμή τα €11.5 δις που θα πάνε σε πλειστηριασμούς αγοραστούν από κοράκια στο 20% τότε θα έχουν ένα όφελος 2-3 δις (αν τα μισά είναι εξασφαλισμένα); Αυτά θα μπορούσαν να πάνε στο Δημόσιο για την αποπληρωμή του χρέους. Στην Ισπανία υπάρχει νομοθετική ρύθμιση που δίνει το δικαίωμα σε τοπικούς δήμους να παρεμβαίνουν σε πλειστηριασμούς (στις περιφέρειες της Καταλονίας και των Βάσκων) όπως στην Κύπρο υπάρχει δικαίωμα να παρεμβαίνουν οι ίδιοι οι δανειολήπτες και ας υπήρχε πίεση από τους δανειστές να μη προχωρήσει η ρύθμιση. Γι’ αυτό εξάλλου δεν έχουν προχωρήσει και οι πλειστηριασμοί στην Κύπρο.

Το πρόβλημα βέβαια είναι ότι για να υπάρχει μαζική αγορά δανείων χρειάζονται αρκετά κεφάλαια, αναλόγως την τιμή αγοράς (δηλ. αγορά σε τιμές πλειστηριασμών ή σε τιμές πραγματικής αξίας) που τα εκτιμώ σε €10 έως €20δις μόνο για τα κόκκινα δάνεια. Το Ελληνικό Δημόσιο ή το ΤΧΣ δεν έχουν αυτά τα χρήματα και είναι ίσως δύσκολο να συγκεντρωθούν και από ιδιώτες. Η ΕΕ όμως θα μπορούσε να τα παρέχει μια που η Bad Bank που συζητιέται θα έχει διαθέσιμα έως και €250 δις για αγορά σε πανευρωπαϊκό επίπεδο. Αναλόγως με την τιμή αγοράς και πώλησης θα μπορούσε να γίνει και αντίστοιχη μείωση του χρέους.

5.   Αγωνιστικά

Σε απάντηση των πιεστικών προβλημάτων που έφερε οι κρίση, των χρεωκοπιών των κατασχέσεων οι κοινωνίες διεθνώς οργανώνονται σε τοπικό επίπεδο για αγωνιστική αντιμετώπιση. Τέτοιες οργανώσεις στην Ελλάδα είναι τα Κινήματα κατά των Πλειστηριασμών οι οποίες κυρίως επικεντρώνονται σε διαδηλώσεις και δυναμικές παρεμβάσεις σε πλειστηριασμούς ή τουλάχιστον αυτό φαίνεται προς τα έξω. Υπάρχουν όμως και συνεχώς δημιουργούνται και πολλές άλλες μικρές προσπάθειες σε τοπικό πεδίο για την συμπαράσταση, ανταλλαγή πληροφοριών και συντονισμό ενεργειών ως κοινότητα. Πολύ σημαντική είναι η ενεργοποίηση και η κοινωνικοποίηση που επιτυγχάνεται έτσι ακόμα κι αν αυτό αφορά ψυχολογική υποστήριξη. Στις περισσότερες περιπτώσεις ο δανειολήπτης είναι σε κατάθλιψη και νιώθει παραδομένος και απελπισμένος. Αυτό ίσως είναι και το ζητούμενο των δανειστών ώστε να είναι δεκτικός στις απόψεις τους. Από την άλλη όμως μπορεί να οδηγήσει σε τραγικά αποτελέσματα, για παράδειγμα κατά την περίοδο της κρίσης στην Αμερική παρατηρήθηκε αύξηση των αυτοκτονιών η οποία αποδόθηκε στις κατασχέσεις.

Με την επαναλαμβανόμενη μαζική ειδησεογραφία ο δανειολήπτης έχει εμποτιστεί με την νοοτροπία ότι «μαζί τα φάγαμε», ότι ζούσαμε σε εποχές που σκορπάγαμε πολλά και τώρα το πληρώνουμε κλπ. Λες οι ανεύθυνοι είναι μόνο οι δανειζόμενοι και ποτέ οι δανειστές. Όμως αυτό που δε λέγεται είναι ότι υπήρξε μια έντονη παρότρυνση προς το δανεισμό με τη προοπτική απόκτησης στέγης ακόμα και εάν δεν υπήρχε η δυνατότητα. Επίσης λεγόταν ευρέως ότι το σπίτι είναι μια επένδυση που δεν χάνει ποτέ την αξία του. Τέλος έγινε μια συγκεκριμένη συμφωνία δανειοδότησης κάτω από συγκεκριμένες οικονομικές συνθήκες οι οποίες έχουν τώρα αλλάξει. Μετά την εκδήλωση της οικονομικής κρίσης το 2008 όμως ενώ οι τράπεζες κατά το μεγαλύτερο ποσοστό βοηθήθηκαν για να επιβιώσουν από το δημόσιο κάτι τέτοιο, ίσως και μετά την λήξη του Νόμου Κατσέλη, δεν θα γίνεται για τον κόσμο, ο οποίος έχει ζημιωθεί από την μείωση του εισοδημάτων (το «Επιλεκτικό Grexit» που είπαμε). Κατά αντιδιαστολή, στις συντάξεις που υπήρχε μια κάποια συμφωνία μεταξύ ταμείων και ασφαλισμένων έγιναν μειώσεις λόγω της κρίσης κάτι που δεν γίνεται στα δάνεια. Αυτά τα φαινόμενα δημιουργούν την πεποίθηση σε πολλούς ότι το θέμα των κόκκινων δανείων είναι κοινωνικοπολιτικό και όχι οικονομικό.

Η ανάγκη για κοινωνική παρέμβαση και υποστήριξη των ασθενέστερων εμφανίστηκε έντονα στην Ισπανία πολύ πιο πριν από την Ελλάδα, ίσως και λόγω του μεγάλου προβλήματος εκεί. Έτσι από το 2009 δημιουργήθηκε στην Βαρκελώνη ένα πολύ δραστήριο και επιτυχές κίνημα ενάντια στις εξώσεις από απλούς πολίτες με την οργάνωση PAH (Plataforma de Afectados por la Hipoteca– Πλατφόρμα Επηρεασμένων από Υποθήκες).  Η PAH επικεντρώθηκε στους οικονομικά ασθενείς και στις εξώσεις, το επόμενο βήμα των πλειστηριασμών που δεν έχουμε φτάσει τόσο πολύ ακόμα στην Ελλάδα. Οι δράσεις της αφορούν περιφρουρήσεις σε εξώσεις, καταλήψεις, δημόσιες παραστάσεις, διαδηλώσεις, υποστήριξη σε διαπραγματεύσεις και οργάνωση συναντήσεων για ενημέρωση και ανταλλαγή γνώσεων και εμπειριών. Ακτιβισμός υπάρχει και σε άλλες χώρες της Ευρώπης αλλά και στις ΗΠΑ. Συχνά αυτές οι οργανώσεις αλληλοσυνδέονται και συνεργάζονται τουλάχιστον για ανταλλαγή γνώσεων και συντονισμό διεκδικήσεων. Αξίζει να μελετηθούν οι θέσεις του PAH από τους εμπλεκόμενους.

Επίλογος

Δεν ξέρουμε σε τι βαθμό θα προχωρήσουν οι πλειστηριασμοί. Σίγουρα το μέγεθος του φαινομένου είναι μεγάλο, 130.000 πλειστηριασμοί, και οι συνθήκες αρκετά αμφίρροπες μετά την υποτιθέμενη έξοδο από τα μνημόνια ή σε περίπτωση εκλογών. Από την άλλη οι πλειστηριασμοί παγιώνουν μια αδικία σε βάρος του κοινωνικού συνόλου που έχει συνδράμει στην ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών την ίδια στιγμή που τα εισοδήματά του έχουν μειωθεί και η οικονομική δραστηριότητα στραγγαλιστεί. Όπως είπαμε υποτιμήθηκαν τα εισοδήματα με την κρίση αλλά όχι και τα δάνεια ενώ τα όποια έσοδα από τους πλειστηριασμούς θα πάνε στους μετόχους των τραπεζών και όχι προς εξόφληση των κεφαλαίων που προστέθηκαν στο χρέος.

Παρουσιάστηκε μια πρόταση για φιλική αγορά από τρίτο φορέα μια περίπτωση που μπορεί να δώσει ενδεχομένως και σημαντικές αποδόσεις στους επενδυτές. Επίσης αναλύθηκε η συζητούμενη πρόταση για εξαγορά από Bad Bank σε πανευρωπαϊκό επίπεδο και καταγράφηκαν οι δυνατότητες διεκδίκησης μέσα από διαπραγματεύσεις και δικαστικές διαμάχες που μπορούν να απαντήσουν και στις πρακτικές των fund κορακιών.

Όμως, το κείμενο αυτό γράφτηκε πάνω από όλα για αυτούς που νιώθουν απελπισμένοι τόσο εάν έχουν δάνεια σε καθυστέρηση και φοβούνται μη χάσουν το σπίτι τους αλλά και εάν είναι ενήμεροι και αντιμετωπίζουν προβλήματα επιβίωσης. Η λύση είναι στη δραστηριοποίηση. Υπάρχουν πολλοί τρόποι αντιμετώπισης αλλά χρειάζονται γνώσεις, επιμονή και συλλογική προσπάθεια.  Δεν είναι ώρα για απελπισία αλλά για δουλειά. Ελπίζουμε να συμβάλλαμε στο να δώσουμε κάποιες ιδέες και κουράγιο!

————————————————————–

Συντάχθηκε από τον Παναγιώτη Χατζηπλή, CFA, ACCA, MBA.

Το άρθρο αυτό βασίστηκε σε δημοσιευμένα στοιχεία και σε επεξεργασία τους από τον γράφοντα. Είναι μέρος ευρύτερης μελέτης της κρίσης του Ελληνικού χρέους και των προοπτικών της Ελληνικής οικονομίας. Το Transatlantic Business Forum δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι συμμερίζεται τις απόψεις των άρθρων που φιλοξενεί. Μια μορφή του κειμένου αυτού στα Αγγλικά βρίσκεται εδώ, You can find an English version of this article in this link (with not exactly the same content though).

Υ.Γ. 

Οι έρευνα γύρω από τα κόκκινα δάνεια τόσο όσο αφορά το τα στοιχεία στο άρθρο αυτό αλλά και σε άλλα που έχω δημοσιεύσει και κοινοποιήσει αλλού ξεκίνησε για όσους είναι υπό πίεση λόγω κόκκινων δανείων, τους απελπισμένους, αυτούς που χάνουν τα σπίτια τους, που αυτοκτονούν ή που αλλοίμονο το σκέπτονται, για εκείνους που προσπαθούν να συντηρήσουν τις οικογένειές τους έχοντας ένα μη εξυπηρετούμενο δάνειο και εκείνους που αντιμετωπίζουν πλειστηριασμούς. Να ξέρουν ότι υπάρχουν λύσεις και βοήθεια. Αναλήφθηκε επίσης για εκείνους που περνάν απαρατήρητοι σε αυτό το δράμα καθώς δεν έχουν κοκκινήσει τα δάνειά τους παρόλο που έχουν πέσει τα εισοδήματά τους και αγωνίζονται διπλά για να ξεπληρώσουν. Γράφτηκε για όσους δεν καταλαβαίνουν περίπλοκα οικονομικά, για εκείνους που τους έχουν πει ότι είναι υπεύθυνοι για τη χρεωκοπία της χώρας τους για τον τρόπο που ψήφισαν ή την αφέλειά τους, ότι φταίνε αυτοί για την άσχημη πολιτική, τα παράγωγα που αγόρασε το κράτος, τη γενική διαχείριση, τα λάθη του λεγόμενου προγράμματος “διάσωσης” από την Τρόικα και που του λένε ότι είναι πατριωτικό να κλείνει τα μάτια του και να τα αποδέχεται όλα αυτά. Έγινε για όσους τους έχουν πει ότι είναι υπεύθυνοι για την κακοτυχία τους λόγω υπερβολικής κατανάλωσης του παρελθόντος και για αυτό τους αξίζει η τιμωρία. Είναι γραμμένο για εκείνους που λένε ότι πρέπει να μεταρρυθμιστούν για πάντα, επειδή οι τρόποι τους ή και οι ίδιοι ακόμα μπορεί να είναι κατώτεροι. Γράφεται για εκείνους που έχουν ξεχάσει τι μας έφερε εδώ ώστε να φρεσκάρουν τη μνήμη τους αν αισθάνονται τώρα ασφαλείς και βλάσφημοι. Για εκείνους που δεν είχαν γεννήθηκαν τότε όταν όλα αυτά ξεκίνησαν, αλλά θα πρέπει να ζήσουν τη ζωή τους με τα αποτελέσματα τους, ώστε τουλάχιστον έτσι να ξέρουν γιατί. Είναι γραμμένο για εκείνους που πρέπει να υπομείνουν όταν άλλοι στείλαν τα χρήματα στα offshore. Φυσικά δεν γράφτηκε για τους τελευταίους, ειδικά εάν έχουν δάνεια σε καθυστέρηση άμεσα ή έμμεσα μέσω των χρεωκοπημένων εταιρειών τους και ανεκπλήρωτων υποχρεώσεων έναντι προσωπικού, ενώ συνεχίζουν σαν να μην έγινε τίποτα. Μετά από οκτώ χρόνια, ήρθε η ώρα να τελειώνουμε με όλα αυτά. Αυτό το τέλος δεν είναι βέβαια η ψεύτικη έξοδος από τα προγράμματα του ΔΝΤ / ΕΚΤ / ΕΕ. Πρέπει να είναι κάτι άλλο. Μπορεί να μην είναι εύκολο να συμβεί όμως. Μέχρι τότε; κουράγιο αδέρφια! Ποτέ μην το βάζετε κάτω, μην τα παρατάτε ..!

Παραρτήματα

Δικαστικές Αποφάσεις

Περιπτώσεις κουρέματος στα Δικαστήρια:

  • Ηράκλειο Κρήτης(Μάρτιος 2018): το Ειρηνοδικείο «κούρεψε» το χρέος οφειλέτριας κατά 75%. Συνολική οφειλή 235.394 ευρώ (στεγαστικό δάνειο, καταναλωτικά δάνεια -πιστωτικές κάρτες), δηλ. θα καταβάλλει συνολικά το ποσό των 58.290,46 ευρώ για την διάσωση της κατοικίας της για 25 έτη σε 300 δόσεις με μηνιαία καταβολή 194,30 ευρώ.
  • Αμαλιάδα (Μάρτιος 2018): Το δικαστήριο «κούρεψε» 340.000 ευρώ (95%) από δανειολήπτρια. Συνολική οφειλή 376.264,85 ευρώ (στεγαστικά, καταναλωτικά και επαγγελματικό) αλλά θα καταβάλλει μετά το κούρεμα 35.739,98 ευρώ στις τρεις πιστώτριες τράπεζες. Η δανειολήπτρια αδυνατούσε να αποπληρώσει τις δόσεις από το έτος 2015 οπότε όμως είχε απορριφθεί αίτηση της να υπαχθεί στον Νόμο Κατσέλη επειδή ήταν έμπορος. Τελικά δικαιώθηκε μεταγενέστερα. Πρόκειται για νεαρή γυναίκα διαζευγμένη, μητέρα δύο ανήλικων παιδιών
  • Ειρηνοδικείο Χανίων(Μάρτιος 2018): Οικογένεια δανειοληπτών έσωσε το σπίτι της και “κούρεψε” το χρέος της κατά 70%. Είχαν πάρει στεγαστικό δάνειο και δύο καταναλωτικά, είτε ως οφειλέτες, είτε ως εγγυητές αλλήλων από δύο τράπεζες. Συνολική οφειλή 78.122,77 ευρώ, μετά το κούρεμα κατά 70% θα πληρώσει 22.534 ευρώ.
  • Ιεράπετρα (Οκτώβριος 2017): 20% κούρεμα με απόφαση του Ειρηνοδικείου Ιεράπετρας σε δάνεια οικογένεια αστυνομικού, η οποία χρωστούσε το χρηματικό ποσό των 113.096 ευρώ μέσω τεσσάρων δανείων σε μία τράπεζα. Επέβαλε τμηματική εξόφληση ενώ 22.697,61 ευρώ, διαγράφεται. Εισόδημα που διαθέτουν: 000ευρώ, μηνιαίως από μισθούς ενώ οι ίδιοι δηλώνουν ότι τα έξοδα διαβίωσης τους φθάνουν τα 1500 ευρώ.
  • Πάτρας (Φεβρουάριος 2017): δικαστήριο επέβαλε 79% κούρεμα και απάλλαξε δανειολήπτη από «κόκκινα» δάνεια 250.000 ευρώ! Πρόκειται για υπάλληλο τράπεζας- οι οφειλές του οποίου ανέρχονταν συνολικά στις 297.000 ευρώ, από λήψη δανείων. Το υπόλοιπο καθορίστηκε σε 42.000 ευρώ, σε μηνιαίες δόσεις ύψους 137,44 ευρώ, για 29 έτη. Έγινε δεκτή αντένταση της δικηγόρου, περί μη δόλιας περιέλευσης δανειολήπτη σε υπερχρέωση αφού οι ίδιες πιστώτριες ήταν αυτές που συνέβαλλαν σημαντικά στο οικονομικό του αδιέξοδο, προκαλώντας του την αισιοδοξία και την πεποίθηση ότι θα μπορέσει να ανταποκριθεί στην εξυπηρέτησή τους και έτσι τον ενέπλεξαν σε υπερβολικό δανεισμό και σε εξάρτηση από αυτόν.
  • Καβάλα (Μάιος 2012): το Ειρηνοδικείο Καβάλας αποφάσισε να διαγράψει το σύνολο των οφειλών μιας χήρας που έπαιρνε σύνταξη 420 ευρώ και όφειλε στις τράπεζες 61.000 ευρώ.
  • Χανιά (Ιανουάριος 2017): Ειρηνοδικείο Χανίων “κούρεψε” το χρέος οικογένειας κατά 78%. Σε σύνολο χρέους 146.336,39 ευρω ο σύζυγος θα καταβάλει 7.200 ευρώ και άλλα 24.875 η σύζυγος.
  • Ηράκλειο Κρήτης (Φεβρουάριος 2018): Κούρεμα χρέους κατά 99% πέτυχε ένας άνεργος, πατέρας δύο παιδιών με απόφαση του Ειρηνοδικείου. Συνολική οφειλή 239.397 ευρώ (καταναλωτικά δάνεια και πιστωτικές κάρτες), διασώζοντας όλα τα περιουσιακά του στοιχεία με καταβολή μηνιαίας δόσης των 40 ευρώ, για 60 μήνες, δηλ. θα καταβάλλει συνολικά, μόνο 2.400 ευρώ και για τις δύο πιστώτριες τράπεζες.
  • Ηράκλειο Κρήτης (Απρίλης 2012): μέσα σε διάστημα μίας εβδομάδας το Ειρηνοδικείο ενέκρινε το «κούρεμα» του 74% των οφειλών μιας υπερχρεωμένης οικογένειας (από 151.000 ευρώ στα 39.900 ευρώ) και κατά 40% ενός άνεργου, που όφειλε 323.000 ευρώ (διαγραφή 170.000 ευρώ).

Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις εξόφθαλμους κατάχρησης τόσο από πλευράς δανειοληπτών με δόλιο υπέρμετρο δανεισμό που ήταν φανερό ότι δεν μπορούσε να καλυφθεί όσο και αβλεψίας από τα τραπεζικά στελέχη. Σε αυτές τις περιπτώσεις παραπέμφθηκαν και οι δυο πλευρές σε περαιτέρω έλεγχο. Τέτοια περίπτωση προέκυψε στο Ειρηνοδικείο Νεάπολης Κρήτης όπου οι δανειολήπτες λάβαν υπέρμετρα υψηλό για τις δυνατότητές τους στεγαστικό αλλά και τα τραπεζικά στελέχη παραπέμφθηκαν να ελεγχθούν για κακουργηματική απιστία. Μια ανάλογη περίπτωση αναφέρθηκε για υπέρμετρο δανεισμό οφειλέτρια εκπαιδευτικού στην Ρόδο η οποία υπόθεση αρχικά είχε οδηγήσει σε κούρεμα 75% το 2012 αλλά έφτασε μέχρι τον Άρειο Πάγο όπου η απόφαση ανατράπηκε αλλά παρόλα αυτά αναγνωρίστηκε και η συνυπευθυνότητα των τραπεζών ακόμα και αν υπήρχε δόλος από την δανειολήπτρια (Δεκέμβριος 2016)

Οργανώσεις (Πλήρεις ονομασίες) 

Κρατικές

  • Γραφείο Ενημέρωσης Υποστήριξης Δανειοληπτών (ΓΕΥΔ) που ειπάγεται στην Ειδική Γραμματεία Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους (ΚΥΣΔΙΧ)
  • Μεσολαβητής Τραπεζικών Επενδυτικών Υπηρεσιών (ειπάγεται στον Συνήγορο του Καταναλωτή)

Ανεξάρτητες ΜΚΟ

  • Ένωση Εργαζομένων Καταναλωτών Ελλάδος
  • Πανελλήνια Ομοσπονδία Ελλήνων Καταναλωτών (ΠΟΜΕΚ) Η Παρέμβαση, με μέλη κατά τόπους οργανώσεις
  • Ένωση Καταναλωτών Ε.Κ.ΠΟΙ.ΖΩ (Συνήγορος Καταναλωτή)
  • Γενική Ομοσπονδία Καταναλωτών Ελλάδος (ΙΝΚΑ) με μέλη κατά τόπους οργανώσεις
  • Σύλλογος Δανειοληπτών Τραπεζών και Οφειλετών Δημοσίου
  • Ένωση Καταναλωτών και Δανειοληπτών
  • Εθνικό Ινστιτούτο Χρηματοπιστωτικών Ερευνών (ΕΙΧΕ)

Αυτόνομες κινήσεις πολιτών, πολιτικές, επαγγελματικές και εργατικές οργανώσεις

  • Συντονισμός Συλλογικοτήτων Αθήνας, Θεσσαλονίκης και άλλων περιοχών
  • Ενωτική Πρωτοβουλία κατά των Πλειστηριασμών
  • Συνδεδεμένες με πολιτικούς χώρους πρωτοβουλίες (ΠΑΜΕ, ΛΑΕ, κλπ)
  • Συλλογικότητα «Αλληλεγγύη για Όλους»
  • Πρωτοβουλία «Δρόμος Ανοιχτός»
  • Κίνημα Υπέρβαση
  • Κίνημα Δεν Πληρώνω
  • Εργατικά Κέντρα και Επιχειρηματικοί/Επαγγελματικοί Σύνδεσμοι και Οργανώσεις
  • Και άλλες πολλές…

Πρόσθετα στοιχεία για Bad Bank – Πρόταση EBA

Πρόσθετα στοιχεία για Bad Bank –Πρόταση EC EU 

Advertisements

Enfield-Neorion 8000: a Greek-British electric car, forty years ago. Can it be brought back to life?

Enfield-Neorion 8000 in Syros Island, Greece

More than forty years ago, long before Elon Musk and Tesla, there used to be a small electric car that was produced in a Greek island: The Enfield-Neorion 8000. Who would knew?

Many people surely won’t believe that Greece produced cars, let alone electric ones. But Greece was indeed producing cars in the near past, before Euro unification, that were mainly foreign designs assembled under license. The main such producers were ELBO (or ELVO, fka Steyr Daimler Puch – Hellas) with military and commercial vehicles , a company that still exists today, TEOKAR-Theocharakis that assembled Nissan models between 1980-1995, before the UK Sunderland factory was established and NAMCO that produced a very popular light commercial vehicle derived from Citroën 2CV called Pony (around 17,000 Ponys were built between 1972-1992 and the company is still active and trying to restart production if it gets state approval). There were also a few less well-known, smaller producers.

The Enfield-Neorion 8000 was developed in the early 1970’s by Enfield Automotive, a British company with history in production of rifles, motorcycles and boats (hence the canon in its logo).  The motivation behind its development was a competition set up by UK’s Electricity Council which Enfield won over Ford and Leyland designs (the latter was producing the popular Mini at that time). This prototype was then redesigned for commercial launch (the prototype Enfield 465 was a 2+2 seater with plastic body and sliding doors features that were not retained).  Probably the daft decision to launch must have been motivated by the oil crisis of the time.

Enfield was owned by the Greek shipping mogul John Goulandris. After production was proven too expensive to be carried out in England (due to salary raise demands amid an era of labor protests; by the way isn’t it strange how such demand happen when something ambitious is under way? same thing brought down the Pony production in Greece, can’t help draw parallels..). In any case, Goulandris decided to move production to the Greek island of Syros where he owned the Neorion shipyard (hence the Enfield-Neorion name). This move might not have been as crazy as it sounds to the unbeknown. Shipyards are a key heavy industry of Greece (yes there is some heavy industry in Greece, even less so today, and it’s got nothing to do with tourism, contrary to an unfortunate if not mischievous saying of populists politicians…). Syros also had a long industrial background. Greek shipyards of which there are a few, have built railcars, commercial vehicles and other machinery apart from ships. Shipyards are at the core of technological and industrial groups in other countries too, such as in Japan (Mitsubishi), China (CSSC) and Korea (Huyndai). Greek shipyards possess ample experience in welding and engineering and also significant work floor facilities; after all the Greek owned commercial fleet is among the largest globally and use them regularly.

A specialized car factory was set up with the equipment moved from England. Shipyard staff transferred there had to be trained while additional auto workmen were hired.  What the staff lacked in experience they made up by enthusiasm for what they were going to produce.

Production started in late 1973 and lasted until early 1976 when it was discontinued. During this period around 120 cars were produced. Almost half of them were purchased by the Electricity Council in England and the rest were sold around the world to various individuals that must have been quite eccentric for the time, more so than the initial Tesla owners. That is because the car had limited capabilities being strictly a city car and its price was 2.5 times that of a comparable sized vehicle such as the popular Mini (2,800 GB pounds). And off course environmental sensitivities should have been running much lower than today.

The car was made with aluminum panels for anti-corrosion protection and lighter weight (which eventually was not that small considering the humongous batteries of the time). It could carry two passengers at a maximum speed of 40mph (with only 8hp engine power which however was tested to cope with the challenging terrain of the Greek island). It had a range of 35-55 miles depending on driving conditions. It used components of other cars (brakes and suspension) to reduce development and production cost. It could be recharged at a typical household 220V power outlet.

The production was organized in a rather atypical setup for the time, utilizing, we may say, lean production techniques that were later introduced by the Japanese in the ‘80s, revolutionizing car manufacturing. In this setup there were six independent teams, each one producing a complete car. They used wooden molds, some presses and machine tools but mostly parts were handmade and assembled manually. Production in a way resembled that of a custom car and as a result it was slow and expensive. Probably it was a stepping stone until the company had large orders to move into a larger scale production. In any case by using the numbers produced during this time, one can estimate that on average it took a bit more than a month to produce one car.

Maybe the actual cycle was not that long considering the learning curve as well as some downtimes and parallel activities such as the production of a couple more prototypes. Somewhere it is mentioned that producing a car took a week. Still that is a lot, considering that it took just a couple hours for a Ford Model T, the line production champion, many years before or the typical lean production cycle of around 20 hours or so in the ‘80s. So it was not an efficient process by any means and resulted into loss making albeit unknown by how much. It is also not known whether that is due to the labor component, it shouldn’t have been that high, or the material one. Reportedly, components were expensive and their cost did rise during production, while there were also logistical problems as production was based at an island where materials were shipped from England through Greek customs and then transferred back to the Isle of Wight, for some reason, for battery mounting before being delivered to buyers…. So over all there were many inefficiencies that could have been avoided in another setting.

Apart from the typical 8000 version (produced in bright colors (white, orange, blue, yellow) a couple more versions were designed but didn’t go into production; the open top (Bicini), the buggy (Olympic Airways version; Olympic was owned by another Greek shipping mogul Onassis, at the time) and the van (Miner).

As only around 120 cars were produced those that exist today are extremely collectible. However it would be a pity to be treasured for that and not for the technological breakthrough they represented. If you are curious to see one, there are some in Greece at the Industrial Museum of the island of Syros as well as at the Hellenic Motor Museum in Athens and lately at the Hellenic Motorcycle Museum.

These cars were recently acquired from collectors after some interest in the car was ignited through a 2014 documentary “A TALE OF TWO ISLES” by Michalis Stavropoulos.

Indeed a very entertaining documentary. It would probably make a great movie too, one about visionary owners, passionate designers and employees, conflicting interests and challenging market conditions that were not ripe for the time. Indeed it was too far in front of its time; even Tesla some years ago was mired with doubt. And there are the usual conspiracy theories about the oil industry’s reaction.

John Goulandris allegedly believed that a car that was owned by Greeks, and designed by Greeks should also be produced in Greece. Romantic. And even if so, it was not even possible for the car to be driven in Greece… due to licensing obstacles by the Greek state.  How strange is that?  Bureaucracy is the easy excuse (“bureaucracy” is what you call when the establishment doesn’t want to do something and uses excuses to slow things down; on the other hand “corruption” is what you call when it wants to do something by all means…). A more realistic view however of Enfield’s General Manager was that the car had to be produced where it was sold and where the know-how and suppliers were located. There was some interest to move production to the US for example, when Ronald Reagan was the California governor and showed some interest in it. Three cars were actually sent to California for that (an idea was floated to be used by residents of the Santa Catalina island). Probably this option wouldn’t have gone far either judging from the fate of GM’s Electric Car.

Now the proposition:

How about bringing the Enfield-Neorion 8000 back to production?

My idea would be to use it primarily as rented car in the Greek islands or other such environments and in the cities (could be used by ride-sharing startups). The car could fit well and support the Greek tourist brand (same as the distinct image of NYC or London cabs) and offer low cost operation (hopefully) and easiness to service (both in terms of standardized know-how and access to spare parts). High speeds are not necessary in the islands, if not avoidable (50km/h is more than enough) and a 70 km range could give a couple of days of use without recharging. Off course a release for the Greek public could be possible too.  There is recently some nostalgia as well as discussion over ways to increase manufacturing in Greece and help the economy out of the debt crisis.

There are also some other advantageous market conditions. Environmental sensitivities are high now and subsidies are provided for electric cars. Countries such as France have announced their intention to move into all-electric cars by 2040 and research on electric cars is increasing. There are technological advancements in batteries (Tesla is working on bringing down cost) and there is even possibility for wireless charging even while moving.  There are also ongoing initiatives for sustainable development and energy sufficiency in small islands in Greece (so called Green Islands such as Tilos. There is also ample renewable energy in the islands (solar, wind, wave, geothermal, biomass and other).

I’d believe that the car wouldn’t need to change much. The existing design would suffice (even though some new designs have surfaced). I think that the original design is amongst the car’s strong points as it gives it a distinct character with simplicity and elegance, let alone that it is aerodynamic. Why change a good thing? Some additions in safety (such as airbags?) and comfort may be needed though.  But not many probably, as this would be a drag on energy consumption (ie air-conditioning). In the end of the day if we are talking about summer holidays or city traffic you just want to get from point A to point B quickly and park easily plus at low cost. It’s also much safer and comfortable for the majority of people compared to the scooters that are rented in the islands or even worse the unstable 4-wheel bikes. It is also the same size as other popular mini models (the Smart is probably smaller).

Improvements in batteries would also be useful if not necessary and by that, range and speed could be improved. There are actually already owners (collectors) that replace the heavy original lead acid batteries with lighter lithium ones. It is also possible to upgrade or replace the motors. Actually there is a car enthusiast and presenter in England (Johny Smith) that installed an 800 hp motor giving it a 140 mph (1-60 miles in less than 3 sec) albeit with serious reinforcements in moving parts, brakes and stabilizers to handle the torque (see Flux Capacitator ).

One wouldn’t advise something like that but what’s more astonishing, is that this particular dragster-type car can be driven legally in the UK! So there’s room for improvements…..On the other hand one could just install some software that would measure 100mph top speed and 250 miles range when wheels not moving something like the #Dieselgate case. Ok, that’s a joke and probably the #ElectricCar wouldn’t get away with it but you got the hint….

Some more production parameters: a lot of positive ones..

Infrastructure: Greece provides some interesting if not fortunate conundrum of favorable production components for this car:

  • Strong metal processing industry: existing aluminum production (in mining and processing) (for example ELVAL elval.gr , Alluminium of Greece www.alhellas.com (quite vibrant industry in aluminum panels as well) Greece also has ample know-how and capacity in the steel industry (for example HalyvoyrgikiViohalcoSidenorHelliniki Halyvourgia,Hellenic Steel (cold rolling) and others)
  • Existing battery production (such as Systems Sunlight S.A. systems-sunlight.com)
  • Idle car production (as mentioned above)
  • Modern infrastructure and logistics (modern highways, railways (soon to be completed) and ports to ship everywhere in the world and Europe highlighted by China’s investment in the Piraeus Port, a part of the Belt & Road initiative)
  • Part of the EU and of Eurozone (for good or for bad… ) so the car could be sold across Europe (if it manages to get the licenses…)

Workforce: Greece has ample and enthusiastic engineering talent:

  • Large number of Greek engineers work as auto designers and engineers in top European and American car manufacturers. Note for example that one of the senior Tesla engineers, Konstantinos Laskaris (Tesla’s Principal Motor Designer) was entirely educated in Greece
  • Workmanship (good supply in various industries such as metallurgical, shipyards, defense, shipyards, auto maintenance)
  • Low wages and a good labor framework for EU standards. Labor supply has increased as the debt crisis has reduced employment opportunities

Market/Use: Let’s start small here. Sure the car doesn’t’ have the amenities or performance that consumers are used to but as said it could be used in special occasions and certain niches:

  • Rented car in the Greek islands. Let’s assume that the rent-a-car fleet in Greek island is around 10,000 units and most of that could be claimed. The usual life of rented cars is 7-8 years or less.
  • Domestic car market: even if it has been decimated during the debt crisis to below 100,000 units per year or one third of its highs). However most of the cars are located in Athens which is a congested city. The Greek public has also turned to smaller and more economic cars because of the loss in purchasing power.
  • Other markets and niches outside Greece with the same characteristics could be export or co-location candidates as well.

Cost and Return: Now the difficult part. I can’t say what the production cost can be and neither the return… But if somebody is interested then it can be studied. I can see though that there’s significant room when it comes to retail price. Small electric cars (Nissan Leaf, BMW i3 sell for well over 30,000 Euro and are subsidized by as much as 25%). Probably one would aim for a much, much lower price to fit with the car’s modest design and at the same time spur demand in the recession stricken Greece.  Obviously it would be very difficult for one to compete with top of the range models of established manufacturers.

Let’s see some of the challenges:

  • Set up production: Apart from facilities and staff, one would have to find the molds or make new as well as select new components and suppliers (brakes, transmission, motor, batteries, suspension) or reproduce old ones (if possible). Also create procedures and train staff (some automation would be probably needed too).

 

  • Licensing: Greece is now part of the EU so vehicles have to abide with demanding EU regulations (which is actually a problem and the main reason blocking the return of the Pony model back to production). It’s quite unfortunate if this turns to be impossible to overcome as now local production in Greece is necessary to create jobs, add value and take the country out of recession with the ability to repay some of its debt.

By closing, as much as this might sound as a crazy idea, it is still a tempting one. Isn’t it? Imagine how much more unlikely or risky it was back then. One can’t help admire those people courage (although some might see it differently). Drawing some parallels and putting it into today’s era the story would have gone like this: the young entrepreneur gave up his established line of business to take a bet on this innovation that poses a major disruption in the market.  In a gutsy move and contrary to all odds has managed very quickly to put together a team of gifted engineers and motivated staff at a remote island location for this purpose. They are aiming for product launch within a year, something that would be an unlikely achievement on its own. Round A financing is secured through own funds. Once proof of concept is established this startup will definitely be the next unicorn with an estimated market in the billions of dollars globally. Current order book includes more than 100 orders from around the world.

But now we are not in the 70s and people may more easily throw money in some obscure startups and look at this car with disbelief.  And there are not so many Elon Musks’ around.  Still something like that can inspire people and offer a platform for research for universities and technical schools.  Let alone the environmental angle. At least, the writer can speak from his own experience as cars were the motivation to pursue mechanical engineering. And eventually this can provide much needed jobs in Greece (directly and indirectly) and if it is proven so, some profits for its owners too and the economy.

Who could be up for such a journey though?

 

By Pete Chatziplis, CFA, ACCA, MBA. The articles published here do not necessarily reflect the views of the Transatlantic Business Forum. The writer has no relation to the companies and persons mentioned here. Information is based on publicly available information and comments or correction are welcome.